อรนุช อนุศักดิ์เสถียร

ยุโรปกับเอเชีย

ตุรกีเป็นประเทศที่ตั้งอยู่กึ่งกลางระหว่างเอเชียและยุโรป แม้พื้นที่ส่วนใหญ่ของประเทศจะอยู่ในเอเชีย แต่ว่าจิตใจและความต้องการของคนส่วนใหญ่กลับมองไปที่ยุโรป

๑๗ ธันวาคม ๒๕๔๗ จะเป็นวันตัดสินว่าตุรกีจะได้เข้าร่วมเจรจาเป็นสมาชิกสหภาพยุโรปอย่างเต็มตัวหรือยัง

รายงานที่รั่วไหลออกมาก่อนหน้านี้ รวมทั้งท่าทีของคณะกรรมาธิการชุดใหม่ของสหภาพยุโรปที่เพิ่งเข้ารับตำแหน่ง ลงความเห็นว่าตุรกีพร้อมแล้วที่จะเริ่มเจรจาสมาชิกภาพ

แต่ว่านั่นเป็นแค่ก้าวแรก ผู้นำสหภาพยุโรปจะประชุมกันเดือนนี้ เพื่อตัดสินใจว่าจะทำตามคำแนะนำของรายงานฉบับนี้หรือไม่

ตุรกีเป็นประเทศที่ฐานะยากจน มาตรฐานการครองชีพต่ำกว่าสมาชิกสหภาพยุโรปมาก การเข้าร่วมสหภาพยุโรป ไม่เพียงจะเป็นประโยชน์กับตุรกีในแง่การเข้าถึงตลาดที่กว้างใหญ่และมีอำนาจซื้อสูง แต่ตุรกียังจะได้รับเงินอุดหนุนจากงบส่วนกลางของอียูด้วย

การปฏิรูปตามที่กองทุนการเงินระหว่างประเทศและตามเงื่อนไขสมาชิกอียูกำหนด ทำให้เศรษฐกิจของตุรกีซึ่งกำลังฟื้นตัวจากวิกฤตร้ายแรง มีเสถียรภาพขึ้น อัตราการขยายตัวทางเศรษฐกิจคาดว่าจะอยู่ราวร้อยะ ๗.๙ ในปีนี้ และอัตราเงินเฟ้อลดลงไปอยู่ในระดับควบคุมได้

ตามการสำรวจความคิดเห็นคนตุรกีเกือบร้อยละ ๗๐ สนับสนุนให้ประเทศเข้าร่วมเป็นสมาชิกอียู

ตุรกีเริ่มติดต่อเพื่อขอเข้าเป็นสมาชิกตั้งแต่เมื่อ ปี ๒๕๐๖ แต่ว่าแทบไม่มีความก้าวหน้าใดๆ จนกระทั่งปี ๒๕๔๒ เมื่อตุรกีได้รับการยอมรับอย่างเป็นทางการในฐานะประเทศผู้สมัครเข้าเป็นสมาชิกอียู

ยิ่งเมื่อนายเรเซ็พ เทยิบ เออร์โดเก่น (Recep Tayyip Erdogan) ชนะเลือกตั้งเข้ามาเป็นนายกรัฐมนตรีเมื่อปี ๒๕๔๕ พร้อมด้วยคำมั่นว่าจะนำประเทศเข้าเป็นสมาชิกอียูให้ได้ กระบวนการปฏิรูปการเมืองและเศรษฐกิจในตุรกีจึงมีความก้าวหน้าขึ้น

นายเออร์โดเก่นวาดหวังว่า ประเทศตรุกีจะเป็นสมาชิกอียูภายในปี ๒๕๕๕ แต่เป็นที่คาดกันทั่วไปว่าการเจรจาคงจะยืดเยื้อและใช้เวลาไม่น้อยกว่า ๑๕ ปี

ตามเงื่อนไข ตุรกีจะต้องปรับปรุงประวัติทั้งทางการเมือง เศรษฐกิจ และระบบยุติธรรม ให้เข้ามาตรฐานสหภาพยุโรป เมื่อต้นปีนี้ สถานีโทรทัศน์ของตรุกีได้ยกเลิกคำสั่งห้ามการกระจายเสียงภาษาเคิร์ด ซึ่งเป็นภาษาของชนกลุ่มน้อยในตุรกี นอกจากนี้ รัฐบาลก็สั่งปล่อยนักโทษการเมืองที่เป็นนักเคลื่อนไหวด้านสิทธิมนุษยชนของชาวเคิร์ด ๔ คนด้วย

ในช่วง ๑๘ เดือนที่ผ่านมา รัฐบาลผ่านกฎหมายปฏิรูปถึง ๘ ฉบับด้วยกัน รวมทั้งกฎหมายห้ามการลงโทษประหารชีวิต การทรมานในเรือนจำ และลดบทบาททหาร

ประเทศที่เห็นด้วยกับการรับตุรกีเข้าเป็นสมาชิก อย่างเช่น อังกฤษ อ้างว่าตุรกีจะเร่งการขยายตัวทางเศรษฐกิจของยุโรป จะป้อนแรงงานหนุ่มสาวเข้าสู่ตลาดและจะส่งทหารสมทบเข้ากองกำลังอียูจำนวนมหาศาล นอกจากนั้น ยังเห็นว่า ตุรกีที่โน้มเอียงมาทางตะวันตกจะเป็นเกราะกั้นการขยายตัวของมุสลิมสายแข็งกร้าว

แต่ในออสเตรีย เยอรมนี ฝรั่งเศส และสเปน มีแรงต้านพอสมควรทีเดียว

ฝ่ายคัดค้านเห็นว่ายุโรปไม่ควรควบประเทศมุสลิมเข้ามาในกลุ่ม จำนวนประชากรมุสลิมในยุโรปจะเพิ่มจากร้อยละ ๓ เปอร์เซ็นต์ เป็นร้อยละ ๒๐ ชั่วข้ามคืน

นอกจากนี้ การรับตุรกียังหมายความว่า พรมแดนยุโรปจะไปประชิดติดกับอิรัก อิหร่าน และซีเรีย ซึ่งเสี่ยงภัยต่อความมั่นคง นอกจากนี้ ขนาดและความยากจนในตุรกียังจะดูดทรัพยากรไปจากสมาชิกอื่นๆ ด้วย นอกเหนือจากนั้น ยังกังวลว่าแรงงานอพยพจากตุรกีจะทะลักไปทั่วยุโรป

การประชุมสุดยอดผู้นำอียูในเดือนธันวาคมนี้ จึงเป็นย่างก้าวสำคัญที่อาจพลิกโฉมหน้ายุโรปและเอเชียครั้งสำคัญที่สุดก็ได้