พิชัยชลสินธุ์

บันไดเสียงไทย

ถ้าเล่นด้วยบันเสียงไทยล้วนก็ไม่เป็นไร แต่บางคนเล่นแบบบันไดเสียงสากล บางคนเล่นบันไดเสียงไทย เลยบอกว่า เวลามาเล่นเพลงสากล ขอให้ลืมรำวง เขาก็ทำได้ดีขึ้นทุกที เลยมาเล่นสากล และก็ลดลงไป

มาทีหลัง วงที่เราเล่น พวกเพื่อน ๆ เล่น เขาก็เล่นรำวงเหมือนกัน

เลยขอว่า ถ้าเล่นรำวงก็ให้เล่นให้ถูกต้อง ให้เป็นบันไดเสียงไทย ไม่สำเร็จ

เขาเล่นรำวงด้วยบันไดเสียงสากล รำวงก็เพี้ยน

มาถึงเมื่อเดือนที่แล้ว มีนักดนตรีจากอเมริกา ที่เรียกว่า 'ดูออริน' เมืองในลุยเซียนา (Louisiana State) และเป็นต้นกำเนิดของเพลง Jazz เขามา เราก็เล่นกับเขา เล่นไป ๆ ก็มีการเล่นเป็นสำเนียงรำวง

เราถามว่า เขารู้ไหมว่าเล่นรำวง

เขาก็บอกว่าเขารู้ เขาหูดี รู้ว่าเป็นรำวง เขาไม่รู้จักรำวง เขาบอกว่า เขาไปญี่ปุ่น ก็ไปเล่นเพลง Jazz แบบญี่ปุ่น ญี่ปุ่นมีนักดนตรีที่เก่ง แต่เราก็อดไม่ได้จะฟังเขา เขาเล่นค่อนข้างจะญี่ปุ่น ก็บอกเขาว่า นี่แหละคนไทยเล่นเพลง Jazz ก็เป็นแบบไทย เพราะใช้บันไดเสียงไทย เขาก็สนใจ

ตอนนี้เขากลับบ้านแล้ว เข้าใจว่าจะไปศึกษา 'Jazz แบบรำวง' Jazz แบบไทย

คราวหน้าเขามา เขาบอกว่าจะเล่นเป็น 'ดูออรินบางกอก' ถ้าเขาเล่นอย่างนั้น เราก็ภูมิใจได้ว่า ทำให้เขาฟังเพลงไทยเป็น เขาเก่ง เขาหูดี เขาเล่นด้วยหู ไม่ได้เล่นด้วยตา ก็สนุกดี

นี่เรามาพูดถึงเรื่องการปฏิบัติเกี่ยวข้องกับศิลปะ

Jazz คือศิลปะอย่างหนึ่ง ซึ่งคนเขาไม่ถือว่าเป็นศิลปะ แต่เราก็เรียกได้ว่าเป็นศิลปะ เพราะดนตรีเป็นประวัติศาสตร์ของชาติบ้านเมือง ชาติเมืองไหนมีเพลงดนตรี มีเครื่องดนตรีเป็นของตัวเอง น่าชื่นใจ

อย่างไทยของเรา เรามีเครื่องดนตรีซึ่งคล้ายของจีนบ้าง คล้ายของอินเดียบ้าง คล้ายของฝรั่ง แต่เรามีเครื่องดนตรีไทยแท้ ๆ ซึ่งเป็นทรัพย์สมบัติของชาติบ้านเมือง"

ส่วนหนึ่งของพระราชดำรัสพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว พระราชทานแก่คณะบุคคลต่าง ๆ ซึ่งได้เข้าเฝ้าถวายพระพรชัยมงคลเนื่องในวโรกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษา ๗๗ พรรษา เมื่อวันเสาร์ที่ ๔ ธันวาคม ๒๕๔๗ ณ ศาลาดุสิตาลัย พระตำหนักจิตรลดารโหฐาน

"จำได้ว่า เกือบ ๕๐ ปีที่แล้ว ได้มีการแสดงดนตรีทุกวันพุธ ที่พระที่นั่งอัมพรฯ และมีพวกดนตรีต่าง ๆ ใหญ่ ๆ ได้เล่น ก็ไปฟัง ๆ และทนไม่ไหว เพราะมีอะไรที่ขัดหูอยู่เรื่อย

ก็เลยลุกขึ้นไปบอกผู้อำนวยเพลงว่า ได้เทียบเสียงหรือเปล่า

ท่านผู้อำนวยเพลงก็บอกว่า เทียบเสียงแล้ว

เมื่อขอให้เทียบอีกที ก็เทียบได้ดี ฟังดูแล้วไม่ขัดหู ก็ให้เล่นอีก

เล่นไปเล่นมา ก็เอ๊ะมันขัดหูอีก เลยลุกขึ้นไปเดิน ให้เขาเล่นไป ก็ไปเจอซอยักษ์เล่นไปมันเพี้ยน ไม่ทราบว่าทำไมมันเพี้ยน

เลยคิดดู มันเพี้ยนเพราะเล่นบันไดเสียงไทย ไม่ได้เล่นบันไดเสียงสากล ก็เลยพยายามให้เขาเทียบเสียงให้ดีที่สุด

แต่การเทียบเสียงมันยาก ยากที่ต้องเทียบหูด้วย เทียบแบบไทย เพราะผู้เล่นดนตรีในวงตอนนั้น เวลาว่างก็ต้องไปเล่นวงดนตรีเล็ก ๆ เขาก็เล่นรำวง เขาเทียบบันไดเสียงแบบไทย เขาก็เคยชิน เลยเทียบเสียงเพลงสากลด้วยบันไดเสียงไทย ก็เลยขัดหู